Coachende vragen stellen: 30 voorbeeldvragen voor leidinggevenden

Herkenbaar? Dan zit je vast in de expertval. Elke keer dat jij het antwoord geeft, leer je je medewerker dat hij bij jou moet aankloppen in plaats van zelf na te denken. Jij wordt de flessenhals van je eigen team.

Coachende vragen doorbreken dat patroon. In plaats van het antwoord te geven, help je de ander om zelf tot een antwoord te komen. Dat kost in het begin meer tijd. Twee minuten vragen stellen in plaats van dertig seconden zeggen wat er moet gebeuren. Maar het is de enige manier om een team te bouwen dat ook draait als jij er niet bent.

Hieronder vind je 30 coachende vragen, gegroepeerd per situatie. Geen theoretische lijst, maar vragen die je morgen letterlijk kan gebruiken.

Wat maakt een vraag coachend?

Drie kenmerken. Een coachende vraag is open, dus niet te beantwoorden met ja of nee. Ze is oordeelvrij, dus geen verwijt vermomd als vraag ("Waarom heb je dat niet gewoon eerst gecheckt?"). En ze legt het denkwerk bij de ander, niet bij jou.

Vergelijk: "Heb je al met de klant gebeld?" is een controlevraag. "Wat heb je al geprobeerd?" is een coachende vraag. De eerste checkt af, de tweede zet aan het denken.

Nog één ding voor je begint: de krachtigste coachende techniek is niet de vraag zelf, maar de stilte erna. Stel de vraag en zwijg. Ook als het ongemakkelijk wordt. Zeker als het ongemakkelijk wordt.

Vragen om het echte probleem boven te krijgen

Wat iemand als probleem binnenbrengt, is zelden het echte probleem. Deze vragen graven dieper.

Vragen om doelen scherp te stellen

Vage doelen leveren vage inspanningen op. Deze vragen maken concreet wat iemand wil bereiken.

Vragen om obstakels te verkennen 

Hier haken veel leidinggevenden af en schieten ze in de oplossingsmodus. Niet doen. Blijf vragen.

• Wat houdt je tegen?
• Wat is het ergste dat kan gebeuren? En hoe waarschijnlijk is dat echt?
• Welk deel hiervan ligt binnen jouw invloed?
• Wat zou je doen als je niet kon mislukken?
• Wie of wat heb je nodig om verder te geraken?
• Wat zou [een collega die dit goed kan] in jouw plaats doen?

Vragen om eigenaarschap te stimuleren

Het doel van coachend leidinggeven is dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen. Deze vragen leggen de bal waar hij hoort.

• Wat ga jij doen?
• Welke opties zie je zelf?
• Welke van die opties voelt het beste? En waarom?
• Wat is de eerste stap die je deze week kan zetten?
• Hoe ga ik merken dat het gelukt is?
• Wat heb je van mij nodig? En wat kan je zelf?

Vragen om te evalueren en te leren

Coachen stopt niet bij het actieplan. De grootste leerwinst zit in het terugkijken.

• Hoe is het gelopen?
• Wat ging er goed? Waar ben je trots op?
• Wat zou je de volgende keer anders aanpakken?
• Wat heeft deze situatie je geleerd over jezelf?
• Wat neem je hiervan mee naar een volgend project?
• Waar wil je de komende periode verder in groeien?

De valkuil: vragen stellen tot je erbij neervalt

Coachend leidinggeven betekent niet dat je nooit meer een antwoord geeft. Er zijn momenten waarop sturen gewoon de juiste keuze is: bij een crisis, bij een veiligheidskwestie, bij een medewerker die de kennis simpelweg nog niet heeft. Wie in die situaties blijft vragen "wat denk je zelf?", frustreert zijn mensen in plaats van ze te laten groeien.

De kunst zit in het schakelen: weten wanneer je vraagt en wanneer je zegt. En in het stellen van de juiste vraag op het juiste moment, met oprechte nieuwsgierigheid in plaats van een verborgen agenda. Want mensen voelen feilloos het verschil tussen een vraag die hen wil laten groeien en een vraag die hen naar jouw antwoord moet leiden.

Dat schakelen en dat vragen, dat kan je leren. In de training Coachend Leidinggeven oefen je er een volledige dag mee, met situaties uit je eigen team en directe feedback van de trainer. Je vertrekt met technieken die je de dag erna al gebruikt.