Zijn Nederlanders assertiever dan Vlamingen?

Directheid is niet hetzelfde als assertiviteit. Een uitgesproken mening kan duidelijk zijn, maar ook weinig ruimte laten voor de ander. Een rustig geformuleerd bezwaar kan juist heel assertief zijn. Het gaat erom dat je je standpunt, behoeften en grenzen duidelijk maakt, met respect voor je gesprekspartner.

Direct communiceren en assertief communiceren: wat is het verschil?

Directheid gaat over hoe expliciet je een boodschap formuleert. Assertiviteit gaat ook over hoe je met je eigen belangen en die van de ander omgaat.

Vergelijk deze reacties op een voorstel:

• Direct, maar aanvallend: “Dat is een slecht idee. Je hebt duidelijk niet nagedacht over de gevolgen.”
• Voorzichtig, maar onduidelijk: “Misschien moeten we hier nog eens naar kijken.”
• Duidelijk en assertief: “Ik ben nog niet akkoord. De planning houdt geen rekening met de testfase. Ik stel voor die eerst toe te voegen.”

In de laatste reactie benoem je je standpunt, licht je het toe en geef je een voorstel. Je hoeft daarvoor niet luid of dominant te zijn. Lees ook wat assertief gedrag betekent.

Kijk naar de persoon en de situatie

In Nederlands-Vlaamse teams kan dezelfde boodschap verschillend worden opgevat. Een kort “Daar ben ik het niet mee eens” kan voor de ene gesprekspartner een gewone uitnodiging tot discussie zijn en voor de andere scherp overkomen.

Ook een voorzichtige formulering kan verwarring veroorzaken. “Dat wordt misschien lastig” kan betekenen dat iemand nog twijfelt, maar ook dat die persoon de opdracht niet haalbaar vindt.

Vul de bedoeling niet meteen in. Vraag wat de ander precies bedoelt. Houd ook rekening met de rolverdeling, de organisatiecultuur, de onderlinge relatie en de omstandigheden van het gesprek.

1. Verduidelijk de boodschap voordat je reageert

Als een reactie je verrast, onderzoek dan eerst de inhoud. Welke vraag, welk bezwaar of welke verwachting zit erachter?

• “Met welk onderdeel ben je het niet eens?”
• “Wanneer je zegt dat het lastig wordt, bedoel je dat de deadline niet haalbaar is?”
• “Is dit een voorstel waarover we nog overleggen, of is de beslissing al genomen?”
• “Wat wil je concreet dat ik anders doe?”

Zo bespreek je de boodschap zonder het gesprek meteen te verklaren vanuit nationaliteit of persoonlijkheid.

2. Maak je eigen standpunt expliciet

Je hoeft de communicatiestijl van je collega niet over te nemen. Zorg wel dat de ander begrijpt wat je vindt en wat je antwoord betekent.

Bij een bezwaar: “Ik zie een risico in dit voorstel. Zonder extra ondersteuning kunnen we de deadline niet halen.”

Bij een verzoek: “Ik kan deze taak deze week niet opnemen. Als ze voorrang krijgt, moeten we een andere opdracht verschuiven.”

Als je bedenktijd nodig hebt: “Ik wil dit eerst controleren. Ik geef je morgen vóór twaalf uur een definitief antwoord.”

Een beleefde formulering hoeft je boodschap niet vaag te maken. Vermijd een voorlopig klinkend antwoord als je al weet dat je niet akkoord bent.

3. Bespreek hoe jullie willen samenwerken

Wanneer misverstanden terugkeren, helpt het om communicatieverwachtingen expliciet te bespreken. Maak bijvoorbeeld afspraken over:

• Hoe en wanneer jullie bezwaren tegen een voorstel uitspreken.
• Welke beslissingen nog openstaan voor overleg.
• Hoe jullie deadlines en toezeggingen bevestigen.
• Wanneer feedback individueel of in het team wordt besproken.
• Hoe deelnemers tijdens vergaderingen hun standpunt kunnen toelichten.

Voorbeeld: “Laten we vóór een besluit expliciet vragen welke bezwaren er nog zijn. Daarna bevestigen we wie wat doet en tegen wanneer.”

Vraag ook naar persoonlijke voorkeuren: “Wil je dat ik feedback meteen geef, of spreken we daarvoor een apart moment af?” Zo stem je af op de persoon met wie je samenwerkt.

Wat als een boodschap te scherp overkomt?

Je kunt de inhoud serieus nemen en tegelijk de manier van communiceren bespreken.

Voorbeeld: “Ik wil je bezwaar graag begrijpen. De opmerking dat ik niet heb nagedacht helpt me daarbij niet. Kun je aangeven welk risico je ziet?”

Heb je zelf te scherp gereageerd? Verduidelijk je boodschap en neem verantwoordelijkheid voor je formulering:

“Mijn reactie klonk bot. Dat was niet behulpzaam. Mijn bezwaar gaat over de planning, niet over jouw inzet. Ik wil bekijken hoe we voldoende tijd voor de testfase voorzien.”

Directheid hoeft geen reden te zijn om kleinerende opmerkingen te aanvaarden. Je kunt duidelijk aangeven welke omgangsvorm je verwacht.

Een lastig gesprek voorbereiden met DESC

Wil je een terugkerend misverstand of een onprettige manier van communiceren bespreken? De DESC-methode helpt je om het gedrag te beschrijven, de invloed ervan uit te leggen en een concrete oplossing voor te stellen.

Voorbeeld: “Tijdens de laatste twee overleggen werd mijn toelichting onderbroken voordat ik mijn voorstel kon afmaken. Daardoor bleef mijn belangrijkste bezwaar onbesproken. Ik wil afspreken dat we elkaar eerst laten uitspreken en daarna vragen stellen. Zo kunnen we de voorstellen vollediger beoordelen.”

Geef vervolgens ruimte voor de reactie van de ander en bespreek welke afspraak werkbaar is.

Assertiviteit gaat verder dan nationaliteit

De nuttigste vraag is niet wie het meest assertief is, maar hoe jullie duidelijk en respectvol communiceren. Bespreek wat je bedoelt, vraag door wanneer iets onduidelijk is en maak verwachtingen concreet.

Wil je verder oefenen? Lees onze tips om respectvol nee te zeggen en grenzen bespreekbaar te maken.

Duidelijker communiceren in je eigen werksituatie

In de driedaagse assertiviteitstraining oefen je met je mening geven, grenzen stellen en reageren op weerstand. Wil je vooral breder werken aan je gesprekken en afstemming? Bekijk de opleiding Communicatievaardigheden.

Twijfel je tussen de assertiviteitsopleidingen? Lees welke assertiviteitstraining bij jou past.

Bekijk ook deze video: