Goede AI-prompts schrijven: stappenplan en voorbeelden

Hoe maak je duidelijk wat je nodig hebt? Met een goede prompt geef je de taak, relevante achtergrondinformatie en voorwaarden mee. Hieronder vind je een praktische opbouw, drie voorbeelden voor je werk en een sjabloon dat je zelf kunt invullen.

Wat is een AI-prompt?

Een prompt is de vraag of opdracht die je aan een AI-tool geeft. Dat kan één zin zijn, maar ook een uitgebreidere instructie met achtergrondinformatie, bestanden en voorbeelden.

Bij goede prompts schrijven gaat het vooral om je opdracht helder maken. Wat moet de tool doen? Welke informatie mag hij gebruiken? En waaraan herken je een bruikbaar resultaat?

Een goede AI-prompt opbouwen in vijf stappen

1. Benoem de taak

Begin met een concrete handeling: schrijf, vergelijk, vat samen, herschrijf of bereid voor. Maak onderscheid tussen taken die verschillende resultaten vragen.

“Bekijk dit document” laat veel open. “Vat de drie belangrijkste beslissingen samen” geeft een duidelijkere opdracht. Wil je een kritische beoordeling? Vraag daar dan expliciet om.

2. Geef relevante context

Vertel wat de tool nodig heeft om de opdracht te begrijpen. Denk aan het doel, de situatie, eerdere afspraken en beschikbare informatie.

Voorbeeld: “De klant vraagt een oplevering op vrijdag. Volgens onze planning kunnen we maandag leveren. Er is nog geen alternatief afgesproken.”

Selecteer alleen informatie die voor de taak nodig is en die je volgens de afspraken van je organisatie mag invoeren.

3. Beschrijf de doelgroep

Wie gaat het resultaat lezen of gebruiken? Wat weet die persoon al? Welke vragen moet de tekst beantwoorden?

Een toelichting voor een inhoudelijke expert vraagt andere keuzes dan een uitleg voor een nieuwe collega. Benoem daarom bijvoorbeeld: “Schrijf voor leidinggevenden zonder technische voorkennis.”

4. Stel voorwaarden

Maak duidelijk waar de tool rekening mee moet houden. Bijvoorbeeld:

• Gebruik uitsluitend informatie uit de briefing.
• Voeg geen prijzen, afspraken of resultaten toe die niet zijn aangeleverd.
• Maak onderscheid tussen feiten, aannames en open vragen.
• Stel eerst maximaal drie gerichte vragen als essentiële informatie ontbreekt.
• Behoud de betekenis van de oorspronkelijke tekst.

Deze instructies geven richting. Ze garanderen niet dat het antwoord foutloos is.

5. Bepaal de gewenste output

Beschrijf welke vorm je nodig hebt: een e-mail, tabel, checklist, gespreksschema of korte toelichting. Geef aan welke onderdelen erin moeten staan.

Voorbeeld: “Geef eerst de conclusie in twee zinnen. Maak daarna een tabel met bevinding, onderbouwing en open vraag.”

Maak je prompt zo uitgebreid als de taak vraagt. Voor een eenvoudige herformulering hoef je niet telkens vijf lange onderdelen uit te schrijven.

Drie voorbeelden van bruikbare AI-prompts

De onderstaande voorbeelden zijn fictief. Vervang de briefing door informatie die je voor jouw opdracht mag gebruiken.

Voorbeeld 1: een zakelijke e-mail schrijven

Vage opdracht: “Schrijf een mail aan een klant over vertraging.”

Concretere prompt:

Schrijf een zakelijke e-mail aan een klant over een aangepaste opleverdatum.

Context: de klant verwacht het rapport vrijdag. Door ontbrekende input kunnen we maandag leveren. We hebben nog geen andere afspraken gemaakt.

Doel: de klant tijdig informeren en vragen of maandag werkbaar is.

Gebruik een professionele, betrokken toon en de je-vorm. Benoem de vertraging duidelijk. Beloof geen korting of tussentijdse levering. Houd de mail onder 150 woorden en voeg een onderwerpregel toe.

Controleer vóór verzending of de oorzaak, datum en voorgestelde vervolgstap kloppen.

Voorbeeld 2: een document analyseren

Vage opdracht: “Analyseer dit rapport.”

Concretere prompt:

Vergelijk de voorgestelde acties in dit rapport met de drie doelstellingen uit de bijgevoegde briefing.

Maak een tabel met: doelstelling, bijbehorende actie, onderbouwing uit het rapport en ontbrekende informatie.

Gebruik uitsluitend de aangeleverde documenten. Verwijs bij elke bevinding naar de betreffende passage of sectie. Als je geen onderbouwing vindt, schrijf dan “niet aangetroffen”. Maak onderscheid tussen wat expliciet vermeld staat en jouw interpretatie.

Sluit af met drie vragen die we aan de auteur moeten stellen voordat we een beslissing nemen.

Controleer of de genoemde passages bestaan en de bevindingen daadwerkelijk ondersteunen. Ook bronverwijzingen kunnen onjuist zijn.

Voorbeeld 3: een lastig gesprek voorbereiden

Vage opdracht: “Hoe spreek ik een collega aan?”

Concretere prompt:

Help me een gesprek met een collega voor te bereiden over het te laat aanleveren van informatie.

Context: de afgelopen maand ontving ik de input voor twee rapporten na de afgesproken datum. Daardoor moest ik mijn planning aanpassen. Ik weet niet wat de oorzaak is.

Doel: begrijpen wat er speelt en duidelijke afspraken maken voor de volgende rapportering.

Geef een respectvolle openingszin, vier open vragen en een voorstel om het gesprek af te sluiten met concrete afspraken. Doe geen aannames over de motivatie of persoonlijkheid van mijn collega.

Gebruik de voorbereiding als houvast. Luister tijdens het gesprek naar wat de ander werkelijk zegt en pas je aanpak daarop aan.

Hoe verbeter je een AI-antwoord?

Beoordeel het eerste resultaat en geef specifieke feedback. “Maak het beter” zegt weinig over wat er moet veranderen.

Gebruik bijvoorbeeld een vervolgopdracht zoals:

• “De eerste alinea herhaalt de briefing. Begin meteen met de voorgestelde beslissing.”
• “Je hebt een reden toegevoegd die niet in mijn informatie staat. Verwijder die.”
• “Behoud de inhoud, maar vervang het vakjargon door uitleg voor een nieuwe medewerker.”
• “Welke uitspraken in dit antwoord kan ik niet rechtstreeks terugvinden in het document?”
• “Werk alleen onderdeel twee verder uit. Laat de rest ongewijzigd.”

Een zelfcontrole door de AI-tool kan aandachtspunten opleveren, maar vervangt je eigen controle niet. Vergelijk belangrijke informatie met de oorspronkelijke bron.

Een kopieerbaar promptsjabloon

Gebruik dit sjabloon als voorbereiding voor een opdracht. Laat onderdelen weg die niet relevant zijn.

Taak:
Help me met [concrete opdracht].

Context en doel:
De situatie is [achtergrond]. Ik wil bereiken dat [doel].

Doelgroep:
Het resultaat is bedoeld voor [doelgroep]. Deze personen weten al [voorkennis].

Beschikbare informatie:
Gebruik [briefing, tekst of toegelaten bestanden].

Voorwaarden:
Houd rekening met [toon, inhoudelijke grenzen en andere voorwaarden]. Verzin geen ontbrekende feiten. Benoem aannames en stel vragen wanneer essentiële informatie ontbreekt.

Gewenste output:
Geef het resultaat als [vorm], met [onderdelen en gewenste lengte].

Werkt deze aanpak in ChatGPT, Claude en Copilot?

Je kunt deze onderdelen gebruiken om opdrachten voor verschillende AI-tools voor te bereiden. De uitvoering en beschikbare functies verschillen per omgeving, account en instelling.

Een prompt geeft een tool niet automatisch toegang tot je mailbox, documenten of bedrijfsinformatie. Controleer welke bronnen beschikbaar zijn en welke informatie je mag gebruiken.

Wil je de omgevingen vergelijken? Lees ChatGPT, Claude of Copilot: welke AI-tool past bij je werk?

Van een goede prompt naar een herbruikbare assistent

Komt dezelfde opdracht regelmatig terug? Leg dan vast welke input nodig is, welke stappen je volgt en hoe je de output controleert. Dat vormt een vertrekpunt voor een herbruikbare instructie of assistent.

Een uitgebreide prompt is op zichzelf nog geen zelfstandig werkende agent. Wil je begrijpen welke aanvullende bouwstenen daarbij horen? Lees Wat is een AI-agent? Werking, voorbeelden en toepassingen.

Goede prompts leren schrijven in de praktijk

Wil je oefenen met taken uit je eigen werk? In de ChatGPT cursus voor professionals werk je aan duidelijke opdrachten en het beoordelen en verbeteren van de output.

Werk je met een andere omgeving? Bekijk de Claude AI training of de Microsoft Copilot training.

Vergelijk het volledige aanbod AI-opleidingen om de opleiding te kiezen die aansluit bij je ervaring en werkcontext.